Model ABC w CBT – jak go stosować? Przykłady i karta pracy
Pacjent mówi:
„Szef nie odpowiedział na moją wiadomość i od razu zrobiło mi się strasznie nerwowo”.
Możemy zapisać:
A – sytuacja: szef nie odpowiedział.
B – myśl: „Na pewno zrobiłam coś źle”.
C – emocja: lęk.
To jeden z najprostszych sposobów pokazania ważnej zasady terapii poznawczo-behawioralnej:
na naszą reakcję wpływa nie tylko to, co się wydarzyło, ale również znaczenie, jakie nadajemy sytuacji.
Jednocześnie ten prosty schemat może być łatwo używany zbyt mechanicznie.
Jeżeli praca z modelem ABC sprowadza się do wypełniania kolejnych rubryk, Pacjent może szybko nauczyć się formularza, ale niekoniecznie lepiej rozumieć własne reakcje.
Dlatego warto wiedzieć nie tylko co wpisać w A, B i C, ale przede wszystkim — po co to robimy i czego szukamy.
Co oznacza model ABC?
W najprostszym ujęciu:
A – Activating event
zdarzenie, sytuacja lub bodziec uruchamiający reakcję.
B – Beliefs
przekonania, interpretacje, myśli lub znaczenia nadawane sytuacji.
C – Consequences
konsekwencje emocjonalne i behawioralne.
Warto jednak zaznaczyć, że określenie „model ABC” wywodzi się przede wszystkim z terapii racjonalno-emotywno-behawioralnej Alberta Ellisa (REBT).
W klasycznym modelu REBT zdarzenie aktywizujące A nie prowadzi bezpośrednio do konsekwencji emocjonalnych i behawioralnych C. Istotną rolę odgrywają przekonania B dotyczące tego wydarzenia. Tak właśnie opisuje model ABC Albert Ellis Institute. (Albert Ellis Institute)
W terapii poznawczej Becka częściej mówimy natomiast o modelu poznawczym:
sytuacja → myśli automatyczne / interpretacja → emocje, zachowanie i reakcje fizjologiczne.
Beck Institute opisuje go jako model, w którym sposób postrzegania i interpretowania sytuacji wpływa na reakcje emocjonalne, behawioralne i często fizjologiczne. (Beck Institute)
W praktyce klinicznej oba sposoby zapisu bywają potocznie nazywane „ABC”, dlatego warto wiedzieć, z którego modelu korzystamy i co właściwie chcemy za jego pomocą zbadać.
Model ABC a model poznawczy Becka – czy to jest to samo?
Nie dokładnie.
Schematy są podobne, ponieważ oba zakładają, że reakcja człowieka nie wynika wyłącznie z obiektywnego wydarzenia.
Różnią się jednak tradycją teoretyczną i sposobem dalszej pracy.
W REBT szczególnie istotne są racjonalne i irracjonalne przekonania, między innymi wymagania absolutystyczne, katastrofizacja, niska tolerancja frustracji czy globalna ocena siebie i innych.
W klasycznym CBT Becka koncentrujemy się między innymi na:
- myślach automatycznych,
- znaczeniu nadawanym wydarzeniom,
- przekonaniach pośredniczących,
- przekonaniach kluczowych,
- zachowaniu,
- procesach podtrzymujących problem.
Dlatego w praktycznej pracy CBT często bardziej użyteczny będzie zapis:
Sytuacja → myśl automatyczna / obraz → emocja → reakcja fizjologiczna → zachowanie.
To właśnie taki rodzaj struktury znajduje się również w materiałach typu Thought Record wykorzystywanych przez Beck Institute. (learn.beckinstitute.org)
Po co stosujemy model ABC w CBT?
Nie po to, aby przekonać Pacjenta:
„Twoje emocje wynikają z myśli”.
To zbyt uproszczone.
Emocje mogą być kształtowane przez wiele procesów, a myśli, reakcje fizjologiczne, zachowanie i środowisko oddziałują na siebie wzajemnie.
Model jest przede wszystkim narzędziem porządkującym konkretną sytuację.
Pomaga wspólnie odpowiedzieć na pytania:
Co dokładnie się wydarzyło?
Co przeszło Pacjentowi przez głowę?
Jak zinterpretował sytuację?
Co poczuł?
Co zrobił?
Co wydarzyło się później?
To często pierwszy krok do zauważenia powtarzającego się mechanizmu.
A – sytuacja. Co właściwie się wydarzyło?
Najlepiej zaczynać od konkretnego wydarzenia.
Pacjent mówi:
„Pokłóciłam się z partnerem”.
To nadal bardzo szeroki opis.
Warto dopytać:
„Proszę wybrać konkretny moment. Co dokładnie się wydarzyło tuż przed zmianą emocji?”
Pacjentka:
„Powiedziałam mu, że chciałabym spędzić razem weekend, a on spojrzał w telefon i przez kilka sekund nic nie odpowiedział”.
To jest znacznie bardziej użyteczne.
Dobre A:
„Partner przez kilka sekund nie odpowiada na moje pytanie”.
Zbyt ogólne A:
„Problemy w związku”.
A zawierające już interpretację:
„Partner mnie zignorował”.
To ostatnie jest szczególnie ważne.
„Zignorował mnie” nie musi być opisem sytuacji.
Może być już interpretacją.
Bardziej obserwowalny opis to:
„Patrzył w telefon i przez około 10 sekund nie odpowiedział”.
Dzięki temu możemy dopiero sprawdzić, jakie znaczenie Pacjent nadał temu zachowaniu.
Zdarzenie może być zewnętrzne albo wewnętrzne
A nie musi być wyłącznie czymś, co wydarzyło się w otoczeniu.
Bodźcem może być również:
- wspomnienie,
- obraz mentalny,
- doznanie fizyczne,
- własna myśl,
- emocja.
Przykład z zaburzenia panicznego:
A: przyspieszone bicie serca.
B: „Coś dzieje się z moim sercem”.
C: gwałtowny wzrost lęku i przerwanie aktywności.
W tym przypadku ważnym wyzwalaczem jest więc doznanie fizjologiczne, a nie wydarzenie społeczne.
B – co Pacjent pomyślał?
To często najtrudniejsza część dla osoby, która dopiero uczy się modelu.
Terapeuta pyta:
„Co Pan wtedy pomyślał?”
Pacjent odpowiada:
„Było mi źle”.
To emocja lub ogólny opis doświadczenia.
Albo:
„Pomyślałem, że jestem smutny”.
To nadal może nie być myśl, której szukamy.
Warto zapytać:
„Co przechodziło wtedy przez Pana głowę?”
„Co ta sytuacja dla Pana oznaczała?”
„Czego się Pan wtedy obawiał?”
„Co było w tym najgorszego?”
„Gdybyśmy zatrzymali ten moment jak kadr filmu, jakie słowa albo obraz pojawiłyby się w Pana głowie?”
Mogą przyjmować formę:
„Jestem beznadziejny”.
ale również:
„O nie”.
albo obrazu siebie kompromitującego się podczas prezentacji.
Czasami Pacjent nie potrafi od razu podać słów, ale opisuje:
„Zobaczyłam siebie siedzącą samotnie po rozstaniu”.
Obraz mentalny również może być ważną poznawczą częścią reakcji.
Nie każda myśl wymaga pracy
Pacjent w ciągu dnia ma ogromną liczbę myśli.
Celem terapii nie jest ich katalogowanie.
Aaron Beck zwracał uwagę, że klinicznie istotne są przede wszystkim te automatyczne myśli, które wiążą się z istotnym afektem albo utrudniają realizację ważnych celów. (Beck Institute)
Dlatego pytamy szczególnie o momenty, w których:
- emocja wyraźnie się zmienia,
- Pacjent zaczyna unikać,
- pojawia się zachowanie zabezpieczające,
- pojawia się kompulsja,
- aktywność zostaje przerwana,
- następuje eskalacja konfliktu,
- pojawia się istotna zmiana zachowania.
C – emocje, ciało i zachowanie
W bardzo prostych kartach ABC w C wpisuje się po prostu:
„konsekwencje”.
W praktyce terapeutycznej warto je rozdzielić.
Emocje
Co Pacjent poczuł?
Na przykład:
- lęk,
- smutek,
- złość,
- wstyd,
- poczucie winy,
- rozczarowanie.
Możemy poprosić również o ocenę intensywności:
lęk – 80/100
Reakcje fizjologiczne
Na przykład:
- napięcie,
- kołatanie serca,
- ucisk,
- drżenie,
- uczucie gorąca.
Zachowanie
Co Pacjent zrobił?
To często kluczowa informacja dla dalszej konceptualizacji.
Pacjent może:
- wyjść z sytuacji,
- nie odpowiedzieć,
- sprawdzić coś pięć razy,
- poprosić o zapewnienie,
- rozpocząć kłótnię,
- odłożyć zadanie,
- wykonać kompulsję.
Dzięki temu ABC przestaje być jedynie ćwiczeniem dotyczącym „myślenia”.
Zaczynamy widzieć cały mechanizm reakcji.
Przykład 1. Lęk społeczny
A – sytuacja
Podczas zebrania przełożony mówi:
„Anna, co o tym sądzisz?”
B – myśl automatyczna
„Nic sensownego nie powiem i wszyscy zauważą, że się stresuję”.
Przekonanie w myśl: 85%.
C – reakcja
Emocja: lęk 80%.
Ciało: gorąco na twarzy, napięcie, przyspieszone tętno.
Zachowanie: bardzo krótka odpowiedź, unikanie kontaktu wzrokowego, późniejsze analizowanie swojej wypowiedzi.
Już ten prosty zapis daje terapeucie kilka hipotez.
Możliwe mechanizmy podtrzymujące to:
- przewidywanie negatywnej oceny,
- koncentracja uwagi na sobie,
- zachowania zabezpieczające,
- analiza po zdarzeniu.
Nie oznacza to jeszcze, że wszystkie rzeczywiście występują.
ABC generuje pytania do dalszej oceny.
Przykład 2. Perfekcjonizm
A
Pacjent przygotował raport i ma kliknąć „wyślij”.
B
„Na pewno czegoś nie zauważyłem. Jeżeli będzie błąd, wyjdę na niekompetentnego”.
C
Emocja: lęk 70%.
Zachowanie: ponowne czytanie raportu przez 40 minut i poproszenie współpracownika o sprawdzenie.
Krótkoterminowa konsekwencja: spadek lęku.
Długoterminowa możliwość podtrzymywania problemu: Pacjent może przypisywać brak błędu wielokrotnemu sprawdzaniu i nadal nie dowiaduje się, co wydarzyłoby się po zwykłej kontroli.
W tym miejscu prosty model ABC zaczyna przechodzić w analizę mechanizmu podtrzymującego.
Przykład 3. Konflikt w związku
A
Partner wraca z pracy później niż zapowiadał i nie napisał wcześniej wiadomości.
B
„Gdyby naprawdę mu zależało, pamiętałby, żeby napisać”.
C
Emocja: złość 85%, smutek 60%.
Zachowanie: Pacjentka odpowiada chłodno, a kiedy partner pyta, co się stało, mówi: „Nic”.
Partner interpretuje zachowanie jako atak lub karanie i również się wycofuje.
Pacjentka otrzymuje kolejną informację:
„Wiedziałam. Nie interesuje go, co czuję”.
Tutaj warto wyjść poza liniowy schemat ABC.
Konsekwencja zachowania jednej osoby staje się kolejnym A dla drugiej osoby, a jej reakcja kolejnym wydarzeniem dla pierwszej.
Tak zaczyna być widoczny cykl interpersonalny.
Przykład 4. Atak paniki
A
Pacjent po wypiciu kawy zauważa mocniejsze bicie serca.
B
„Serce nie powinno tak bić. Zaraz coś mi się stanie”.
C
Emocja: lęk 90%.
Ciało: dalszy wzrost tętna, drżenie, zawroty głowy.
Zachowanie: siadanie, mierzenie pulsu, proszenie partnera o sprawdzenie, czy wszystko jest w porządku.
Wzrost pobudzenia staje się kolejnym A:
„Teraz bije jeszcze szybciej”.
Pojawia się kolejna interpretacja:
„To potwierdza, że coś jest nie tak”.
ABC nie musi być więc pojedynczą linią.
Może tworzyć pętlę sprzężenia zwrotnego.
Przykład 5. Depresja
A
Pacjent widzi wiadomość od znajomych:
„Idziemy wieczorem na kolację. Dołączysz?”
B
„Nie będę miał nic do powiedzenia. I tak tylko zepsuję atmosferę”.
C
Emocja: smutek 75%.
Zachowanie: odmawia i zostaje w domu.
Dalsza konsekwencja: mniejsza liczba doświadczeń społecznych i potencjalnych źródeł przyjemności.
Wieczorem pojawia się myśl:
„Wszyscy mają swoje życie, tylko ja jestem sam”.
Ponownie widzimy, że zachowanie wynikające z pierwotnej reakcji może tworzyć kolejne sytuacje wzmacniające problem.
Najczęstszy błąd: „A spowodowało C”
Pacjent mówi:
„Zdenerwowałam się, bo szef mnie skrytykował”.
W codziennym języku to naturalne zdanie.
W pracy CBT możemy jednak sprawdzić:
co dokładnie krytyka oznaczała dla Pacjentki?
Dla jednej osoby:
„Dobrze, poprawię ten fragment”.
Dla drugiej:
„Zaraz mnie zwolnią”.
Dla trzeciej:
„On nie ma prawa tak się do mnie odzywać”.
To samo wydarzenie może wiązać się z:
spokojem,
lękiem,
złością,
wstydem
albo kombinacją kilku emocji.
Nie dlatego, że „wszystko jest w głowie”.
Dlatego, że znaczenie sytuacji współtworzy reakcję.
Drugi błąd: zamienianie B na „pozytywną myśl”
Pacjent zapisuje:
A: przełożony zwrócił uwagę na błąd.
B: „Jestem beznadziejna”.
Terapeuta odpowiada:
„Proszę więc pomyśleć: Jestem świetna”.
To nie jest celem CBT.
W 2024 roku Judith Beck ponownie zwracała uwagę, że CBT nie polega na mówieniu Pacjentowi, że jego poznania są „złe” ani na ich mechanicznym podważaniu. Podstawową zasadą jest wspólny empiryzm — terapeuta i Pacjent razem badają trafność oraz użyteczność określonej interpretacji. (Beck Institute)
Pytamy więc:
Jakie dane wspierają tę myśl?
Jakie dane jej nie wspierają?
Czy istnieje inne wyjaśnienie?
Czy z pojedynczego błędu rzeczywiście wynika globalny wniosek o kompetencjach?
Jakie byłyby konsekwencje dalszego traktowania tej myśli jak faktu?
Nie szukamy myśli „ładniejszej”.
Szukamy bardziej adekwatnego sposobu rozumienia sytuacji.
Trzeci błąd: dyskutowanie z każdą myślą
Myśl automatyczna może być:
prawdziwa i użyteczna,
prawdziwa, ale nieużyteczna,
częściowo trafna,
zniekształcona,
trudna do jednoznacznego sprawdzenia.
Pacjent myśli:
„Nie dostałem tej pracy”.
To fakt.
Nie ma czego restrukturyzować.
Znaczenie może pojawić się później:
„To znaczy, że nigdy nie znajdę dobrej pracy”.
To już hipoteza, którą możemy badać.
Aaron i Judith Beck podkreślali, że praca może dotyczyć również poznania, które jest prawdziwe, ale nie pomaga Pacjentowi w realizacji celów. (Beck Institute)
Czwarty błąd: terapeuta zgaduje myśl za Pacjenta
Pacjent opowiada o sytuacji.
Terapeuta myśli:
„To na pewno lęk przed odrzuceniem”.
I pyta:
„Pomyślała Pani, że partner Panią zostawi?”
Pacjent:
„Właściwie nie”.
Pytania naprowadzające mogą sprawić, że zaczynamy tworzyć model terapeuty, a nie Pacjenta.
Lepiej zacząć szerzej:
„Co wtedy przeszło Pani przez głowę?”
Jeżeli Pacjent nie potrafi odpowiedzieć:
„Co ta sytuacja wtedy dla Pani oznaczała?”
Dopiero potem możemy ostrożnie testować hipotezy.
Piąty błąd: zapisanie emocji w kolumnie „myśli”
Przykład:
B: „Czułam się odrzucona”.
Sformułowanie „czuję, że…” bardzo często prowadzi do pomieszania emocji z interpretacją.
Możemy dopytać:
„Kiedy mówi Pani «czułam się odrzucona», jaka była emocja?”
Pacjentka:
„Smutek i lęk”.
„A co Pani wtedy pomyślała?”
„Że już mu na mnie nie zależy”.
Teraz rozróżnienie jest wyraźniejsze:
myśl: „Już mu na mnie nie zależy”.
emocja: smutek i lęk.
To pozornie niewielka różnica, ale ma duże znaczenie w dalszej pracy.
Szósty błąd: używanie formularza bez wyjaśnienia modelu
Wręczenie Pacjentowi kartki:
„Proszę wypełniać ABC przez cały tydzień”
nie oznacza jeszcze pracy CBT.
Beck Institute zaleca, by bardziej rozbudowane dzienniki myśli wprowadzać dopiero wtedy, gdy Pacjent rozumie związek między konkretną sytuacją, interpretacją, emocją i zachowaniem. Początkowo można pracować tylko na kilku pierwszych elementach, zanim przejdzie się do oceny myśli i tworzenia odpowiedzi adaptacyjnej. (learn.beckinstitute.org)
Najpierw rozumiemy model podczas sesji.
Dopiero później korzystamy z arkusza jako sposobu utrwalania tej umiejętności.
Jak wprowadzić model ABC Pacjentowi?
Nie zaczynałabym od wykładu.
Lepiej wykorzystać jego własny przykład.
Pacjent:
„Całą niedzielę stresowałam się poniedziałkowym spotkaniem”.
Terapeuta:
„Spróbujmy zatrzymać jeden konkretny moment. Kiedy zauważyła Pani największą zmianę napięcia?”
„Wieczorem, kiedy zobaczyłam komputer”.
„Co wtedy pojawiło się w głowie?”
„Że jutro szef zapyta mnie o wyniki i nie będę umiała odpowiedzieć”.
„Co Pani wtedy poczuła?”
„Lęk. Około 80%”.
„Co Pani zrobiła?”
„Otworzyłam raport i zaczęłam wszystko ponownie sprawdzać”.
Terapeuta może wtedy powiedzieć:
„Spróbujmy rozpisać ten moment. Chcę zobaczyć, czy podobny mechanizm pojawia się również w innych sytuacjach”.
Pacjent uczy się modelu na swoim materiale.
Nie na abstrakcyjnym schemacie.
Czy po ABC zawsze przechodzimy do restrukturyzacji poznawczej?
Nie.
To bardzo ważne.
ABC może wskazać, że najlepszą kolejną interwencją będzie:
Eksperyment behawioralny
Pacjent przewiduje:
„Jeżeli powiem coś bez przygotowania, kompletnie się skompromituję”.
Nie musimy godzinę dyskutować.
Możemy zaprojektować sposób sprawdzenia hipotezy.
Ekspozycja
Jeżeli centralnym mechanizmem jest unikanie.
Aktywizacja behawioralna
Jeżeli problemem jest wycofanie i spadek aktywności w depresji.
ERP
Jeżeli zachowanie jest kompulsją podtrzymującą OCD.
Rozwiązywanie problemów
Jeżeli myśl:
„Nie mam pieniędzy na zapłacenie rachunku”
odpowiada realnemu problemowi.
Nie wszystko należy „przepracować poznawczo”.
Model pomaga zdecydować, co warto zrobić dalej.
Pojedyncze ABC to fotografia.
Konceptualizacja jest mapą.
Załóżmy, że w ciągu kilku tygodni obserwujemy:
Sytuacja 1
Przełożony nie odpisuje.
Myśl: „Pewnie zrobiłam coś źle”.
Sytuacja 2
Pacjentka zauważa błąd w prezentacji.
Myśl: „Zobaczą, że nie jestem wystarczająco kompetentna”.
Sytuacja 3
Koleżanka dostaje awans.
Myśl: „Ja nigdy nie będę tak dobra”.
Z pojedynczych zapisów zaczyna wyłaniać się powtarzalny motyw.
Możemy postawić hipotezę dotyczącą:
- przekonań o kompetencji,
- warunkowej wartości własnej,
- nadmiernych standardów,
- strategii kompensacyjnych.
ABC staje się wtedy jednym ze źródeł danych do konceptualizacji przypadku CBT.
Nie musi być skomplikowana.
Na początku często wystarczy:
Sytuacja | Myśli / obrazy | Emocje i nasilenie | Reakcje z ciała | Zachowanie |
Co dokładnie się wydarzyło? | Co przeszło mi przez głowę? Co to dla mnie oznaczało? | Co poczułem/am? 0–100 | Co zauważyłem/am w ciele? | Co zrobiłem/am? Czego nie zrobiłem/am? |
Dopiero na dalszym etapie możemy dodać:
dowody,
alternatywne interpretacje,
odpowiedź adaptacyjną,
ponowną ocenę emocji,
plan działania.
Nie każdemu Pacjentowi od początku potrzebny jest formularz z dziesięcioma kolumnami.
Element | Zapis Pacjenta |
Sytuacja | Przełożony napisał: „Porozmawiamy jutro o raporcie”. |
Myśl automatyczna | „Na pewno znalazł błąd. Będę miała problemy”. |
Wiara w myśl | 85% |
Emocja | Lęk 80% |
Ciało | Napięcie brzucha, przyspieszone bicie serca |
Zachowanie | Czytanie raportu przez kolejną godzinę, pytanie koleżanki, czy przełożony coś mówił |
Dalsza konsekwencja | Chwilowa ulga, potem ponowne sprawdzanie |
Pytanie terapeutyczne | Jak moglibyśmy sprawdzić, czy wielokrotne kontrolowanie raportu rzeczywiście jest potrzebne? |
Takie rozszerzenie pozwala od razu połączyć zapis z dalszym planowaniem terapii.
Czy model ABC jest narzędziem diagnostycznym?
Nie.
Na podstawie jednego ABC nie diagnozujemy:
depresji,
OCD,
zaburzenia lękowego,
ADHD,
zaburzenia osobowości.
To narzędzie funkcjonalnego zrozumienia konkretnej reakcji, a nie test diagnostyczny.
Ten sam zapis może pojawić się u osób z bardzo różnymi diagnozami.
Dlatego ABC powinno być osadzone w szerszym procesie:
diagnoza → konceptualizacja → cele → interwencje → monitorowanie zmiany.
Model ABC nie oznacza: „zmień myśli, a wszystko będzie dobrze”
To jeden z najbardziej szkodliwych stereotypów dotyczących CBT.
Model poznawczy nie mówi:
„Problemy nie są realne”.
Ani:
„Wystarczy myśleć pozytywnie”.
Pacjent może znajdować się w rzeczywiście trudnej sytuacji.
Może być źle traktowany w pracy.
Może doświadczać straty.
Może mieć poważny konflikt w relacji.
Może chorować.
Praca poznawcza nie polega wtedy na przekonywaniu:
„Nie jest tak źle”.
Pytamy:
Co jest faktem?
Co jest przewidywaniem?
Jakie znaczenie nadaję sytuacji?
Na co mam wpływ?
Czy moje obecne zachowanie pomaga mi osiągnąć cel?
Insight jest ważnym elementem CBT, ale sam nie wystarcza — potrzebna jest również zmiana zachowania i rozwiązywanie realnych problemów. Beck Institute podkreśla to wprost w swoim opisie współczesnej terapii poznawczej. (Beck Institute)
Model ABC jest jednym z podstawowych sposobów uczenia Pacjenta rozpoznawania zależności pomiędzy sytuacją, interpretacją, emocją i zachowaniem.
W praktyce terapeutycznej przydatne jest jednak przechodzenie od prostego schematu do bardziej rozbudowanej pracy:
ABC → myśli automatyczne → znaczenie → zachowania podtrzymujące → testowanie hipotez → konceptualizacja.
W materiałach HiMind dla psychologów i psychoterapeutów znajdziesz gotowe karty pracy pomagające uporządkować te etapy pracy poznawczo-behawioralnej.
Quick View
Quick View
Quick View
Quick View
Quick View- Sale!Quick View
Teczka pracy psychoterapeuty CBT z samokrytyką i niskim poczuciem własnej wartości
Dla Specjalisty Pierwotna cena wynosiła: 89,00 zł.79,00 złAktualna cena wynosi: 79,00 zł. - Quick View
- Sale!Quick View
Zestaw 4 teczek pracy psychoterapeuty CBT
Narzędzia CBT Pierwotna cena wynosiła: 386,00 zł.349,00 złAktualna cena wynosi: 349,00 zł.
Materiały przeznaczone są jako wsparcie warsztatu specjalisty i nie zastępują szkolenia psychoterapeutycznego ani superwizji.
Najczęstsze pytania
Co oznaczają litery A, B i C w modelu ABC?
W klasycznym modelu REBT A oznacza zdarzenie aktywizujące, B – przekonania dotyczące wydarzenia, a C – konsekwencje emocjonalne i behawioralne. W praktyce CBT często używa się zbliżonego schematu sytuacja – myśli lub interpretacja – emocje i zachowanie.
Czy model ABC pochodzi z terapii CBT Becka?
Nie bezpośrednio. Klasyczny model ABC jest związany z racjonalno-emotywno-behawioralną terapią Alberta Ellisa. W terapii poznawczej Aarona Becka podstawą jest model poznawczy opisujący relację pomiędzy sytuacją, jej interpretacją oraz reakcjami emocjonalnymi, fizjologicznymi i behawioralnymi.
Co wpisać w A w modelu ABC?
Najlepiej konkretne, możliwie obserwowalne wydarzenie albo wewnętrzny bodziec związany ze zmianą reakcji. Należy oddzielić fakt od interpretacji. „Partner nie odpowiedział przez 10 sekund” jest opisem sytuacji; „partner mnie zignorował” zawiera już nadane jej znaczenie.
Jak rozpoznać myśl automatyczną?
Pomocne są pytania: „Co wtedy przeszło Ci przez głowę?”, „Co ta sytuacja dla Ciebie oznaczała?”, „Czego się obawiałeś/aś?” albo „Jaki obraz pojawił się w Twojej głowie?”. Myśl automatyczna nie zawsze występuje w formie pełnego zdania.
Czy po wypełnieniu ABC trzeba zmieniać myśl?
Nie. Najpierw warto ustalić, czy dana myśl jest istotna dla problemu oraz jaki mechanizm ujawnia analiza. Kolejną interwencją może być restrukturyzacja poznawcza, ale również eksperyment behawioralny, ekspozycja, aktywizacja, ERP lub rozwiązanie realnego problemu.
Czym różni się model ABC od konceptualizacji CBT?
ABC opisuje przede wszystkim konkretną sytuację i reakcję Pacjenta. Konceptualizacja integruje dane z wielu sytuacji i wyjaśnia szerszy wzorzec: problemy, przekonania, strategie radzenia sobie oraz mechanizmy podtrzymujące trudności.
Bibliografia
Beck, A. T. (1976). Cognitive Therapy and the Emotional Disorders. International Universities Press.
Beck, A. T., & Haigh, E. A. P. (2014). Advances in cognitive theory and therapy: The generic cognitive model. Annual Review of Clinical Psychology, 10, 1–24. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-032813-153734
Beck, J. S. (2020). Cognitive Behavior Therapy: Basics and Beyond (3rd ed.). Guilford Press.
Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy. (2024). Cognitive Model. Beck Institute.
Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy. (2024). Why CBT therapists don’t challenge cognitions—and what they do instead. Beck Institute.
Ellis, A. (1994). Reason and Emotion in Psychotherapy (Rev. ed.). Carol Publishing Group.
Ellis, A. (2003). Early theories and practices of rational emotive behavior therapy and how they have been augmented and revised during the last three decades. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 21, 219–243.
David, D., Lynn, S. J., & Ellis, A. (Eds.). (2010). Rational and Irrational Beliefs: Research, Theory, and Clinical Practice. Oxford University Press.
Informacja redakcyjna
Materiał jest przeznaczony do celów psychoedukacyjnych oraz jako wsparcie dla osób kształcących się i pracujących w obszarze terapii poznawczo-behawioralnej. Model ABC i przedstawione przykłady nie zastępują pełnej diagnozy, indywidualnej konceptualizacji przypadku ani superwizji.
Wpisy które mogą Cię zainteresować
Myśli automatyczne w CBT – przykłady i praca | HiMind
Myśli automatyczne w CBT – czym są, jak je rozpoznawać i jak z nimi pracować? Pacjent mówi: „Szef napisał, że chce jutro ze mną porozmawiać. Od razu poczułam lęk”. Pytamy: „Co przeszło Pani wtedy przez głowę?” Pacjentka odpowiada: „Pewnie zrobiłam coś źle”. Po chwili dodaje: „Może chce mnie zwolnić”. To
Konceptualizacja przypadku CBT – jak ją zrobić? | HiMind
Konceptualizacja przypadku w CBT – jak ją przygotować krok po kroku? Pacjent mówi: „Boję się, że popełnię błąd w pracy”. Możemy odpowiedzieć: „Popracujemy nad lękiem przed popełnianiem błędów”. Ale to jeszcze nie jest konceptualizacja. Drugi Pacjent zgłasza dokładnie tę samą trudność. Pierwszy wielokrotnie sprawdza każdą wiadomość przed wysłaniem, pracuje po
Terapia CBT – na czym polega i jak wygląda? | HiMind
Terapia CBT – na czym polega terapia poznawczo-behawioralna i jak wygląda? Terapia poznawczo-behawioralna, określana skrótem CBT od angielskiego Cognitive Behavioral Therapy, jest jednym z najlepiej przebadanych podejść psychoterapeutycznych. Łączy pracę nad sposobem interpretowania doświadczeń z analizą zachowań i strategii, za pomocą których radzimy sobie z emocjami oraz trudnymi sytuacjami. Nie
Eksperyment behawioralny w CBT – jak go zaplanować? | HiMind
Eksperyment behawioralny w CBT – jak go zaplanować i przeprowadzić? Pacjent mówi: „Jeśli podczas prezentacji przestanę kontrolować każde słowo, pomylę się i wszyscy zobaczą, że się nie nadaję”. Możemy długo analizować tę myśl. Pytać o dowody. Szukać alternatywnego wyjaśnienia. Sprawdzać, czy Pacjent rzeczywiście musi wypowiadać każde zdanie idealnie. Ale możemy
Aktywizacja behawioralna w depresji – jak ją stosować? | HiMind
Aktywizacja behawioralna w depresji – jak stosować ją w praktyce terapeutycznej? Pacjent z depresją mówi: „Nie mam na nic siły. Cały weekend przeleżałem w łóżku”. Można odpowiedzieć: „Powinien Pan więcej wychodzić i robić rzeczy, które sprawiają Panu przyjemność”. To jednak nie jest jeszcze aktywizacja behawioralna. Aktywizacja behawioralna nie polega na
Ekspozycja w CBT – jak ją prawidłowo prowadzić? | HiMind
Ekspozycja w CBT – na czym polega i jak ją prawidłowo prowadzić? Pacjent z lękiem społecznym od miesięcy unika zabierania głosu podczas zebrań. Terapeuta proponuje: „Na następnym spotkaniu proszę powiedzieć coś przy wszystkich”. Czy to ekspozycja? W szerokim znaczeniu — Pacjent rzeczywiście konfrontuje się z sytuacją, której wcześniej unikał. Jednak